Miasto w skale Hiszpania – poznaj niezwykłe Setenil de las Bodegas

Setenil de las Bodegas to wyjątkowe miasteczko w Andaluzji, którego domy wbudowano bezpośrednio w skalne ściany kanionu rzeki Rio Trejo. To miejsce łączy historię mauretańską, niezwykłą architekturę i regionalne smaki w jednym punkcie na mapie Hiszpanii. Sprawdź, dlaczego warto je odwiedzić i jak dotrzeć tam z Malagi, Sewilli czy Rondy.

Gdzie leży miasto w skale i jak do niego dotrzeć?

Setenil de las Bodegas rozciąga się w prowincji Kadyks, w regionie Andaluzji, około 18 km od Rondy. Leży na wysokości 640 m n.p.m., a jego powierzchnia obejmuje 82,15 km². Gmina liczyła w 2009 roku 2977 mieszkańców, co daje gęstość zaludnienia na poziomie 36,24 os./km². Współrzędne 36°51′N 5°11′W wskazują na centralną część południowej Hiszpanii.

Przez miasto przepływa rzeka Guadalporcún, choć to Rio Trejo wyrzeźbiło kanion, w którym osadzono zabudowę. Miejscowość leży na terenie gór Sierra de Grazalema i w pobliżu rezerwatu przyrody Parque Natural de la Sierra de Grazalema. To właśnie górzyste otoczenie nadało jej charakter trudno dostępnego punktu obronnego.

Dojazd bywa najwygodniejszy samochodem z Malagi, Sewilli lub Rondy. Podróż z Malagi zajmuje około 1,5 godziny, z Sewilli ok. 15 minut dłużej. Autobusy z Malagi jeżdżą około 3 godzin w jedną stronę. Istnieje też połączenie kolejowe z miejscowości Antequera-Santa Ana. Bezpłatne parkingi znajdują się przy wjeździe do miasteczka i w pobliżu szkoły, ale wjazd do samego centrum jest objęty strefą zamkniętą dla turystów.

Dlaczego Setenil de las Bodegas nazywane jest miastem pod skałą?

Nietypowa architektura wynika tu z naturalnego ukształtowania terenu. Domy wbudowano w nawisy skalne, które pełnią funkcję dachów. Sklepienia utworzone przez skały są tak rozległe, że nad wieloma budynkami w ogóle nie ma tradycyjnych konstrukcji dachowych. Mieszkańcy korzystają z tego od stuleci – zimą skały chronią przed chłodem, a latem pomagają utrzymać niższą temperaturę we wnętrzach.

W upalne dni różnica odczuwalna na ulicach potrafi wynieść około 10 stopni Celsjusza na korzyść zacienionych przejść. Do najwęższych uliczek słońce nie dociera wcale, wilgotność pozostaje za to wyraźnie wyższa. Niektóre alejki mają szerokość mniejszą niż 2 metry, a przejazd auta wymaga tam niemal przyklejenia się do ścian.

Jak wygląda codzienne życie pod skalnym stropem?

Mieszkańcy nie muszą konserwować dachów, bo te tworzą masywne formacje skalne. Minusem jest ograniczony dostęp światła, zwłaszcza w głębszych pomieszczeniach, które bywają pozbawione okien. Wąskie przejścia ograniczają też przepływ wiatru, co w szczycie lata bywa odczuwalnie duszne. Mimo to architektura pozostaje w pełni funkcjonalna, a nad niektórymi budynkami powstały ogrody i gaje oliwne.

Jakie atrakcje warto zobaczyć w Setenil de las Bodegas?

Spacer można zacząć od górnej części, skąd rozciąga się widok na dolne ulice wciśnięte między skały. Warto podejść pod charakterystyczny napis SETENIL, zlokalizowany na wzniesieniu obok kościoła. Stamtąd schody prowadzą w stronę rzeki i najsłynniejszych uliczek.

Za najbardziej rozpoznawalne punkty uważa się Calle Cuevas de la Sol oraz Calle Cuevas de la Sombra. Pierwsza z nich jest jedną z najczęściej fotografowanych w całej Andaluzji. Druga biegnie po drugiej stronie rzeki, a zawieszona nad nią formacja znana jako Roca sobre Calle Cuevas de la Sombra robi ogromne wrażenie. Właśnie tam gromadzi się najwięcej turystów i straganów z pamiątkami.

Zamek i obiekty sakralne

Do ważnych miejsc historycznych należy Castillo de Setenil, wzniesiony na pozostałościach twierdzy mauretańskiej. Do dziś zachowała się jedna potężna wieża i część murów. W bezpośrednim sąsiedztwie wznosi się Torreón del Homenaje, będący pozostałością po średniowiecznych umocnieniach. Z tych punktów można oglądać zarówno miasto, jak i gaje oliwne w dolinie.

W centrum stoi kościół Nuestra Señora de la Encarnación. Świątynię z XVI wieku wzniesiono w stylu gotyckim i jako jedyny budynek w miasteczku nie posiada ona białej elewacji. Niedaleko znajduje się kaplica św. Benedykta, zbudowana na miejscu dawnego meczetu. Spacer uzupełni budynek starego ratusza, świadczący o długiej historii administracyjnej miejscowości.

Punkty widokowe

Najlepsza panorama na całość zabudowy roztacza się z Mirador del Carmen. Aby tam wejść, trzeba pokonać 93 dość strome schody. Inne miejsca warte uwagi to Mirador El Lizón, Mirador Balcón de Setenil de las Bodegas oraz punkt przy Calle San Sebastian. Z kolei Mirador de Los Enamorados często wskazywany bywa jako najładniejszy taras w okolicy.

Na końcu najstarszej uliczki Calle Herreria znajduje się napis „Bésame en este rincón”, zachęcający zakochanych do pocałunku. Główny plac, czyli Plaza de Andalucía, to centrum wydarzeń i lokalnych festiwali. Ulica Calle Villa prowadzi natomiast do większości barów i kawiarni.

Jakie potrawy i produkty są charakterystyczne dla tego regionu?

Setenil de las Bodegas słynie z wędliniarskich tradycji. Chorizo i morcilla, czyli hiszpańska kaszanka, bywają podawane na zimno jako tapas, ale równie często smażone lub grillowane. Na uwagę zasługuje też jamón ibérico, serwowany z chlebem i oliwą. W okolicy ceni się również wieprzowinę, która trafia do wielu lokalnych dań.

Produkcja oliwy z oliwek należy do najważniejszych gałęzi rolnictwa w tej części Andaluzji. W sklepach dostępne są miody, sery oraz dżemy i marmolady o smakach pomarańczy, czerwonych owoców, czerwonego wina, czerwonego pieprzu czy pomidorów. Turyści chętnie kupują też rękodzieło i ceramikę.

W miasteczku szczególnym uznaniem cieszy się lokalne wino Principe Alfonso, wytwarzane z winorośli uprawianych niegdyś w całym regionie.

Czego spróbować w restauracjach?

W karcie wielu lokali pojawia się tortilla de patatas i zupa czosnkowa z grzankami oraz jajkiem w koszulce. Turyści zamawiają także salmorejo, flamenquin i andaluzyjski ser payoyo. Na deser bywa podawany zamiennik w postaci tostów francuskich z lodami nugatowymi. Popularny lokal Cafetería bar Sol y Sombra oferuje taras z widokiem, a tapas można zjeść też w mniejszych barach wzdłuż Calle Villa.

Z kolei Bar Frasquito przyciąga tak wielu gości, że czas oczekiwania na stolik potrafi przekroczyć dwie godziny. Osobom szukającym spokojniejszej opcji poleca się również restaurację w innej części miasta. W kilku lokalach menu bywa dostępne głównie po hiszpańsku, dlatego warto znać podstawowe nazwy dań.

Jaka historia kryje się za nazwą miasta?

Pierwsza część nazwy, Setenil, wywodzi się od łacińskiego septem nihil, co oznacza siedem razy nic. Nawiązuje to do siedmiu nieudanych prób zdobycia grodu przez wojska chrześcijańskie w czasach panowania Maurów. Dopiero dwutygodniowe oblężenie w 1484 roku zakończyło się przejęciem miejscowości przez siły Izabeli Kastylijskiej.

Druga część, bodegas, odnosi się do piwnic przechowujących wino. Dawniej uprawiano tu winorośl, a trunki z Setenil ceniono w całym regionie. Uprawy w dużej mierze zniszczyła epidemia mszycy pod koniec XIX wieku, po czym okoliczne pola stopniowo zastąpiły gaje oliwne. Wciąż jednak lokalne wino pozostaje jednym z symboli miejscowości.

Naturalne jaskinie i skalne stropy dawały dawnym mieszkańcom świetną osłonę. Z tego powodu miasto przez długi czas funkcjonowało jako ważny punkt oporu. Dziś ruiny zamku przypominają o mauretańskim okresie, a struktura zabudowy uznawana jest za jeden z najlepiej zachowanych przykładów miejskiej architektury skalnej w Europie.

Jak zaplanować nocleg i zwiedzanie okolicy?

Setenil de las Bodegas może być bazą wypadową do Rondy, Arcos de la Frontera, Grazalemy czy Cuevas del Becerro. Te miejscowości leżą na szlaku turystycznym Ruta de los Pueblos Blancos, który łączy białe miasteczka Andaluzji. Okolicę najlepiej zwiedzać samochodem, co pozwala zatrzymywać się przy mniejszych wioskach i punktach widokowych.

Baza noclegowa w samym miasteczku jest skromna. Wybierać można między innymi między Hotel Villa de Setenil, a obiektem Casa Cueva Las Calcetas, którego pomieszczenia mają wysokość nieprzekraczającą 1,80 m. Osoby wyższe powinny zatem wcześniej sprawdzić warunki. Nieco dalej, przy drodze do Rondy, działa wiejski Hotel Tugasa El Almendral z basenem i restauracją serwującą lokalne dania.

Alternatywą bywa znacznie większy Parador de Ronda, położony 15 km od miasteczka, na klifie El Tajo. Z jego okien rozciąga się widok na wąwóz i Nowy Most w Rondzie. To propozycja dla osób, które łączą zwiedzanie Setenil z pobytem w bardziej rozbudowanej infrastrukturze turystycznej.

W trakcie wyjazdu warto pamiętać o kilku praktycznych zasadach. Najważniejsze z nich to:

• nie wjeżdżać autem do centrum, bo strefa jest zamknięta dla turystów i monitorowana,
• parkować na darmowych parkingach przy wjeździe do miasta,
• zostawić sobie około 2–3 godzin na spokojny spacer,
• nie zostawiać cennych rzeczy na widoku w samochodzie,
• uwzględnić schody, zwłaszcza przy trasie do Mirador del Carmen,
• na wąskich uliczkach zachować ostrożność, bo wciąż przejeżdżają nimi auta mieszkańców.

Odwiedzając miasteczko, można je też połączyć z wycieczką do Rondy i dalej w kierunku Costa del Sol, Costa de la Luz lub Costa Almería. Region oferuje wiele tras pieszych i rowerowych, a po drodze trafia się na liczne punkty sprzedaży lokalnych produktów. Dla miłośników mniej znanych miejsc okolica skrywa też jaskinie i formacje skalne położone w pobliżu pasma Sierra de Grazalema.