Największa jaskinia na świecie – gdzie się znajduje i jak powstała?

Największa jaskinia na świecie to Hang Son Doong w Wietnamie, położona w Parku Narodowym Phong Nha-Kẻ Bàng blisko granicy z Laosem. Powstała w wyniku trwających miliony lat procesów krasowych, czyli rozpuszczania skał wapiennych przez wodę. W artykule znajdziesz dokładne położenie, wymiary, historię odkrycia i zasady zwiedzania.

Gdzie znajduje się największa jaskinia na świecie?

Hang Son Doong (wiet. Sơn Đoòng) leży w centralnym Wietnamie, w prowincji Quảng Bình, na terenie Parku Narodowego Phong Nha-Kẻ Bàng. Od miasta Đồng Hới dzieli ją około 55 km w kierunku północno-zachodnim, a od Hanoi – około 450 km na południe. To obszar tuż przy granicy z Laosem, dlatego dojazd wymaga przelotu do Đồng Hới i dalszego transferu w głąb dżungli.

Współrzędne wejścia do jaskini to 17°27′25″N 106°17′15″E. Sam park narodowy jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO i kryje około 300 jaskiń oraz grot. Łączna długość poznanych tu podziemnych korytarzy szacowana jest na 126 kilometrów, choć duża część systemu wciąż pozostaje niezbadana.

Jak powstała Hang Son Doong?

Jest to jaskinia krasowa. Jej powstanie wiąże się z powolnym działaniem wody na skały wapienne, które dominują w tej części Wietnamu. Szacuje się, że jaskinie krasowe stanowią około 90% wszystkich jaskiń na Ziemi. Inne mogą powstawać w lawie, w wyniku ruchów tektonicznych albo wietrzenia, ale tutaj decydujące znaczenie miały procesy krasowe.

Jaką rolę odgrywa woda?

Deszczówka i wody powierzchniowe przedostawały się przez szczeliny w masywie wapiennym. Woda zawierająca dwutlenek węgla tworzyła słaby kwas węglowy, który stopniowo rozpuszczał kalcyt. Podobnie działają procesy krasowe w dolomitach, gipsach i anhydrytach, ale tutaj podłoże stanowił przede wszystkim wapień.

Dnem jaskini nadal płynie podziemna rzeka. To ona transportuje rozpuszczony materiał i dalej poszerza wnętrze. Długotrwały przepływ wody sprawił, że korytarze osiągnęły tak ogromne rozmiary.

Dlaczego strop uległ zawaleniu?

W miejscach, gdzie warstwa skały nad korytarzem była cieńsza, strop nie wytrzymał własnego ciężaru. Około 300 tysięcy lat temu doszło do zawalenia sklepienia i powstały wielkie leje krasowe. Przez te otwory do ciemnego wnętrza wpadło światło słoneczne, a z czasem wdarła się dżungla.

Rekordowe rozmiary i unikalne wnętrze

Całkowita długość tej jaskini wynosi około 9 kilometrów, a jej kubatura sięga 38,5 miliona metrów sześciennych. Największa z sal ma ponad 5 kilometrów długości, 200 metrów wysokości i 150 metrów szerokości. Dla porównania, w takiej przestrzeni zmieściłby się 40-piętrowy wieżowiec.

Dnem jaskini płynie podziemna rzeka. W kilku miejscach, gdzie sklepienie się zapadło, do wnętrza przedostała się tropikalna dżungla. Dzięki temu to miejsce ma własny mikroklimat i ekosystem, a w jego ciemnych partiach występują między innymi latające lisy. Jedna z formacji skalnych wznosi się na 70 metrów i przypomina łapę psa. Na dnie można też znaleźć perły jaskiniowe oraz klasyczne nacieki – stalaktyty i stalagmity.

W kwietniu 2019 roku trójka brytyjskich nurków odkryła podwodny tunel łączący jaskinię z sąsiednią Hang Thung. Zbadano wtedy odcinek do głębokości 78 metrów, choć szacowana głębokość przejścia to około 120 metrów. Jeśli połączenie zostanie potwierdzone, kubatura obiektu powiększy się o kolejne 1,6 miliona metrów sześciennych.

Odkrycie, eksploracja i udostępnienie

Wejście do jaskini odnalazł w 1991 roku miejscowy rolnik Ho Khanh. Usłyszał wówczas szum podziemnego potoku, ale po powrocie przez gęstą dżunglę nie potrafił ponownie trafić do tego miejsca. Sprawa została zapomniana na kilkanaście lat. Dopiero po spotkaniu z badaczami z British Cave Research Association Ho Khanh wrócił w rejon poszukiwań i w 2008 roku ponownie odnalazł otwór w wapiennym klifie. Rok później zaprowadził tam brytyjskich grotołazów.

To jak odkryć wcześniej nieznany Mount Everest – tak o znalezisku mówił jeden z pierwszych eksploratorów, Howard Limbert.

Profesjonalna eksploracja ruszyła w 2009 roku, a jaskinię nazwano Sơn Đoòng, czyli „Jaskinia Podziemnego Potoku”. Dla turystów otwarto ją dopiero w 2013 roku. Od tego czasu z jej wnętrza korzysta bardzo ograniczona liczba osób, co ma chronić delikatny ekosystem i formacje naciekowe.

Zwiedzanie i inne wielkie jaskinie

To miejsce nie jest objęte masową turystyką. Władze wietnamskie od 2017 roku utrzymują restrykcyjne limity wejść, a jedyna koncesjonowana firma prowadzi wyprawy pod nadzorem przewodników i strażników parku narodowego. Uczestnicy śpią w jaskini i pokonują nierówne odcinki w ciemności, dlatego nie jest to wycieczka dla każdego.

Wyprawa trwa łącznie kilka dni. W programie jest 4 dni i 3 noce wewnątrz jaskini oraz 2 noce w hotelach w okolicy. Grupom towarzyszy zespół około 22 tragarzy oraz międzynarodowi przewodnicy. Łączna liczba odwiedzających od otwarcia w 2013 roku do 2018 roku wyniosła około 1200 osób, a roczny limit waha się zwykle między 500 a 800 uczestnikami.

Zasady uczestnictwa i koszty

Każda grupa może liczyć maksymalnie 10 osób. Organizator sprawdza stan zdrowia uczestników i wymaga dobrej kondycji fizycznej, doświadczenia w trekkingu oraz biwakowaniu. Każdy musi wejść do jaskini o własnych siłach. Osoba, która nie przestrzega zasad bezpieczeństwa, może zostać zawrócona bez zwrotu kosztów.

Koszt udziału w ekspedycji wynosi 3 000 dolarów amerykańskich od osoby. Do tego trzeba doliczyć przelot do Wietnamu i ewentualne noclegi poza programem. Rezerwacje przyjmowane są z dużym wyprzedzeniem, często na rok przed rozpoczęciem wyprawy.

W drodze do wejścia ekspedycja odwiedza wioskę Ban Doong, zamieszkaną przez mniej niż 40 osób. Mieszkańcy od lat współpracują z organizatorem wypraw i pomagają w ochronie przyrody. Dzięki temu lokalna społeczność zyskała nowe źródła dochodu, a turyści mogą poznać życie w głębi parku narodowego.

Inne słynne jaskinie świata

Pod względem całkowitej długości korytarzy Hang Son Doong nie jest światową rekordzistką – przed nią znajdują się znacznie dłuższe systemy. Największa jest jednak pod względem kubatury, czyli objętości pojedynczej komory. W zestawieniu długości prowadzi Jaskinia Mamucia w USA, a najdłuższą podwodną jaskinią jest meksykański system Sac Actun / Dos Ojos. Dla porównania warto znać inne wielkie jaskinie: